สัปปายะสภาสถาน / 1 กรกฎาคม 2569 – นายประเสริฐ จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ(รมว.ศธ.) ชี้แจงร่าง พ.ร.บ. งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 วาระที่ 1  ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร วาระการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ ณ อาคารรัฐสภา 

รมว.ศธ. ได้ชี้แจงประเด็นงบประมาณว่า แพลตฟอร์มโครงการ NDLP คือสื่อตามหลักสูตรแกนกลาง ครอบคลุม 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ ซึ่ง สพฐ. มีแผนขยายผลการใช้งานให้ครอบคลุมโรงเรียนในสังกัด โดยจะมีผู้ใช้งานทั้งครู และนักเรียนไม่น้อย กว่า 5 ล้านคน ส่วนโครงการ Digital Skill/Credit Portfolio เป็นสื่อด้านการวางแผนเส้นทางอาชีพ447 เรื่อง ใน 4 ด้าน ตั้งแต่การสำรวจตัวเองไปจนถึงความพร้อมสู่อาชีพในอนาคตและการเป็นพลเมืองโลก “ไม่มีความซ้ำซ้อนกัน แต่เป็นการทำงานที่เสริมรับกัน” เพราะมีวัตถุประสงค์แตกต่างกันอย่างชัดเจน 

โครงการดังกล่าวข้างต้นยังไม่ได้ดำเนินการ และยังไม่มีกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างแต่อย่างใด และได้สั่งทบทวนโครงการใหม่ทั้งหมด พร้อมเชิญคณะผู้แทนจาก สตง. ป.ป.ช. และ ป.ป.ท. ติดตามตรวจสอบ และหารือเรื่องความโปร่งใสอย่างเข้มงวด ในส่วนของเนื้อหาโครงการจะถูกนำมาประเมินรูปแบบ และความจำเป็นอีกครั้ง เพื่อให้มั่นใจ100% ว่าในอนาคตจะต้องเกิดประโยชน์สูงสุดกับผู้เรียน 

งบประมาณของโครงการ 3,158,774,900 บาทนั้น เป็นเพียงงบผูกพันระยะยาว (ปี 2569-2573) โดยในปีงบประมาณ 2569-2570 ได้รับงบประมาณรวมจำนวน 640,306,200 บาท และได้นำเข้าร่าง พ.ร.บ. โอนงบประมาณจำนวน 174,712,800 บาท ทำให้คงเหลือดำเนินการจริงเพียง 465,593,400 บาทเท่านั้น ส่วนที่เหลือในปี2571-2573 เป็นเพียงการประมาณการยังไม่มีการผูกมัดงบประมาณจริง และจะอัปเดตความคืบหน้าในช่วงต้นเดือนกรกฎาคมที่จะถึงนี้ 

โครงการ Credit Portfolio ในระดับอุดมศึกษาและการเรียนรู้ตลอดชีวิต ที่มีเป้าหมายหลักคือ “ลดภาระครู” เป็นจุดที่ต้องเฝ้าระวังอย่างจริงจังไม่ให้เสี่ยงต่อการใช้งบประมาณซ้ำซ้อน ศธ.จึงมีแนวทางความร่วมมือพัฒนาระบบนิเวศสื่อการสอน นำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยสนับสนุนแบบไม่ผูกขาด เพื่อให้นักเรียนและครูทำงานได้ง่ายขึ้น และต้องคำนึงถึงการเสพสื่อผ่านหน้าจอ วางแผนให้เหมาะสมกับพัฒนาการของเด็กแต่ละช่วงวัย

ศธ. จะเร่งพัฒนาระบบยืนยันตัวตน (Digital ID) และ AI Framework แก้ปัญหาการพัฒนาแพลตฟอร์มซ้ำซ้อน เพื่อเป็นโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลเบื้องหลัง ที่ให้กระทรวงดิจิทัลฯ เป็นแกนทำโมเดลภาษา LLM ส่วนกลาง แล้วเปิด API ให้กระทรวงอื่นเชื่อมต่อ เพื่อนำไปสู่การเป็น Single Platform ของภาครัฐอย่างแท้จริง พร้อมบูรณาการยกระดับด้านทุนมนุษย์ร่วมกับ อว. และ รง. อย่างเป็นระบบ ผ่านกลไก Human Capital Board และระบบ National Credit Bank (ธนาคารหน่วยกิตแห่งชาติ) เพื่อให้การสะสมทักษะ และการเรียนรู้ตลอดชีวิตของคนไทยเกิดขึ้นได้จริงอย่างไร้รอยต่อเป็นแนวทางพื้นฐานที่ทำให้ Credit Portfolio เกิดขึ้นได้จริง ผู้เรียนสะสมหน่วยกิตการเรียนเพื่อสร้างเส้นทางการเรียนรู้ได้อย่างไร้รอยต่อ

ในขณะนี้ได้มีการตั้งคณะกรรมการบูรณาการ และเร่งรัดการขับเคลื่อนนโยบายการศึกษา เพื่อกำกับติดตามนโยบายที่ประชาชนรอคอย ไม่ว่าจะเป็น พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ การลดภาระงานครู การยกระดับระบบครุศึกษา ความปลอดภัยในสถานศึกษา การจัดสรรงบประมาณเรียนฟรี และการพัฒนาหลักสูตรทันโลกให้เกิดขึ้นจริงอย่างรวดเร็วและเป็นรูปธรรม โดยในคณะกรรมการชุดนี้จะมีผู้เชี่ยวชาญ นักวิชาการ ภาคประชาสังคม และภาคเอกชนเข้ามาร่วมทำงานด้วย 

รมว.ศธ. กล่าวต่อไปว่า ประเด็นสูตรการจัดสรรงบประมาณรายหัว ที่ยังเป็นปัญหาของโรงเรียนขนาดเล็กและพื้นที่ห่างไกล ได้ตั้งคณะอนุกรรมการออกแบบการจัดสรรงบประมาณอุดหนุนรายหัวรูปแบบใหม่ โดยใช้ตัวแปรการคำนวณงบประมาณที่สะท้อนบริบทของโรงเรียนแต่ละแห่งมากขึ้น ก่อนเสนอเป็นมติคณะรัฐมนตรีต่อไป และตั้งเป้าให้เริ่มนำร่องได้ทันภายในปีงบประมาณ 2571 นี้ เพื่อให้ผู้เรียนเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพ ส่วนเรื่องเรียนฟรีแต่ยังมีบางโรงเรียนเก็บเงิน สพฐ.ได้ออกมาตรการแก้ไขโดยกำหนดชัดเจนว่าเก็บได้เฉพาะส่วนที่เกินหลักสูตรแกนกลางเท่านั้น ซึ่งจะต้องผ่านความเห็นชอบและอนุมัติจากหลายฝ่าย และต้องเป็นไปโดยความสมัครใจของผู้ปกครอง พร้อมกำชับให้เขตพื้นที่การศึกษากำกับติดตามอย่างใกล้ชิดแก้ไขปัญหาระยะยาว

สำหรับการประเมินความโปร่งใสในหน่วยงานภาครัฐ (ITA) ขอยืนยันว่า สพฐ. ได้ยกเลิกการประเมินระดับโรงเรียนตั้งแต่ปีงบประมาณ 2569 ครู และผู้บริหารไม่ต้องจัดเก็บข้อมูล หรือทำเอกสารรองรับ การประเมินอีกต่อไป ส่วนที่ยังดำเนินการอยู่เป็นเพียงงานระดับเขตพื้นที่เท่านั้น และขณะนี้ได้ลดตัวชี้วัดติดตาม และประเมินผลของ สพฐ. จาก 151 ตัวชี้วัด เหลือเพียง 43 ตัวชี้วัด ลดลง 71.52% ส่วนโครงการโรงเรียนสีขาวมีมติยกเลิกการประเมินตั้งแต่งบประมาณปี 2570 เป็นต้นไป แต่ยังคงดูแลนักเรียนตามหลักการเดิมในด้านการป้องกันยาเสพติด มีระบบดูแลผ่านโครงการอื่นที่ไม่ซ้ำซ้อนและไม่เพิ่มภาระครู คืนเวลาให้ห้องเรียน

นอกจากนี้ ข้อสังเกตเรื่องงบประมาณที่ยังไม่เพียงพอต่อระบบการศึกษา ได้เตรียมแผนบริหารจัดการให้โปร่งใสและมีประสิทธิภาพสูงสุด พร้อมผลักดันการปรับวัฒนธรรมการทำงานของบุคลากร มุ่งเน้นไปที่ “ตัวเด็กเป็นศูนย์กลาง” อีกทั้งยังให้ความสำคัญกับงบลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน ความปลอดภัยต่อผู้เรียน อาคารเรียน สนามกีฬา โรงอาหาร ไปจนถึงอุปกรณ์การเรียนที่เพียงพอ ช่วยในการพัฒนาทักษะนักเรียนอย่างแท้จริง


ในส่วนของงบดำเนินงาน และงบอุดหนุน ถึงแม้ว่างบประมาณในเรื่องการสอบ PISA จะลดลง แต่กระทรวงได้วางRoadmap PISA 2029 เพื่อยกระดับคะแนนผ่าน 4 กลไกหลัก ได้แก่ ยุทธศาสตร์ และธรรมาภิบาลร่วม การเรียนรู้และประเมินสมรรถนะ การใช้ข้อมูลสนับสนุนแบบมุ่งเป้า และสร้างวัฒนธรรมจูงใจผู้เรียน อีกทั้ง กำลังเร่งจัดทำแบบสอบถาม OECD/EDPC ให้แล้วเสร็จภายในวันที่ 11 กันยายน 2569 เพื่อเดินหน้าสู่การเป็นสมาชิก OECD ของไทยอย่างเต็มรูปแบบ ซึ่งคาดว่าจะเป็นปัจจัยสำคัญที่จะเป็นกลไกหลักในการขับเคลื่อนคะแนน PISA ของไทยได้

“กระทรวงศึกษาธิการมีเป้าหมายคือทำให้เงินทุกบาททุกสตางค์ของงบประมาณการพัฒนาทุนมนุษย์ด้านการศึกษาในทุกโครงการจะวางแผนอยางคุ้มค่า เกิดประโยชน์ต่อผู้เรียนมากที่สุด หากมีการประเมินแล้วไม่ก่อผลสัมฤทธิ์จะต้องมีการทบทวน ยกเลิก หรือปรับเปลี่ยน TOR โครงการทันที และขอยืนยันว่าแนวทางการบูรณาการแพลตฟอร์มการศึกษาและฐานข้อมูลผู้เรียน งบประมาณปี 2570 จะเป็นระบบนิเวศเดียวกัน และไม่ลงทุนซ้ำซ้อน ยึดหลักการ “ลงไปถึงตัวเด็กจริง ลดภาระครูจริง และโปร่งใสตรวจสอบได้จริง ” พร้อมรับทุกข้อเสนอแนะไปแก้ไขให้ชัดเจนยิ่งขึ้นต่อไป” รมว.ศธ. กล่าว

พบพร ผดุงพล / ข่าว

สมประสงค์ ชาหารเวียง / กราฟิก