แนวทางการผลิตหลักสูตร “กัญชาพาเรียนวิทยาศาสตร์”

(24 สิงหาคม 2562) ดร.กนกวรรณ วิลาวัลย์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ บรรยายพิเศษเรื่อง“กัญชาพาเรียนวิทยาศาสตร์” ในงานประชุมวิชาการมหกรรมสุขภาพอาเซียน (ASEAN Health Wisdom Conference 2019) ครั้งที่ 2 ณ ภูมิภูเบศร ศูนย์การเรียนรู้สมุนไพรและภูมิปัญญาสุขภาพ จ.ปราจีนบุรีเพื่อผลักดันความรู้และหลักสูตรกัญชาในการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ และส่งเสริมพืชสมุนไพรกัญชาให้เป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของประเทศ

แนวทางดำเนินงานที่สำคัญ
- เตรียมตั้งคณะทำงานเพื่อผลิตหลักสูตร "กัญชาพาเรียนฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยา”
- จากนั้นบรรจุเข้าไปในการเรียนการสอน กศน.
- เน้นการศึกษาภาคปฏิบัติ เรียนรู้จากพื้นที่จริง
- มี รพ.เจ้าพระยาอภัยภูเบศรเป็นพี่เลี้ยง และควบคุมคุณภาพของผู้เรียนตลอดหลักสูตร
- จะคัดเลือกผู้เรียนที่มีความพร้อมเพื่อเป็นเครดิตในการสอบเข้ามหาวิทยาลัย
- มีแผนที่จะขยายผลไปสู่ อสม.ที่อยู่ใกล้ชิดชุมชน

ดร.กนกวรรณ วิลาวัลย์ กล่าวว่า ขอบคุณโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร จ.ปราจีนบุรี ในฐานะที่เชี่ยวชาญด้านสมุนไพร ตั้งแต่การปลูกและสกัดมายาวนาน ทั้งยังได้รับมอบหมายจากรัฐบาลให้ดำเนินการคลินิกกัญชาทางการแพทย์

ในวันนี้ต้องยอมรับว่าประเทศไทยมีการพัฒนาเรื่องกัญชาช้ากว่าประเทศอื่น ๆ ในอาเซียนหลายสิบปี ทั้งในทางการแพทย์ สันทนาการ และนันทนาการ ส่งผลให้เราเสียโอกาสทางเศรษฐกิจ ไม่เฉพาะกัญชาเท่านั้น แต่สูญเสียงบประมาณในการนำเข้ายาและเวชภัณฑ์จำนวนมหาศาลในแต่ละปี

จึงเป็นการจุดประกายความคิดและการมีส่วนร่วมในเรื่องนี้ จึงได้เสนอให้มีการผลิตหลักสูตร “กัญชาพาเรียนวิทยาศาสตร์” โดยจะนำร่องการเรียนการสอนใน กศน. พร้อมขยายสู่อาสาสมัครหมู่บ้าน (อสม.) ให้มีความรู้ ความเข้าใจ และอบรมหลักสูตรระยะสั้น เพื่อเป็นเส้นทางสายอาชีพ ยกระดับ อสม.เพื่อไปสู่นวัตกร ในพื้นที่ EEC ต่อไปในอนาคต

โดยทุกคนต้องเรียนรู้เพื่อการส่งเสริมกัญชาเป็นพืชเศรษฐกิจของประเทศ เพื่อให้เกิดการเรียนรู้อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ ทุกเพศทุกวัย ในทุกมิติของสังคม ที่สำคัญต้อง “รู้จริง รู้ลึก รู้ถึงประโยชน์ รู้ถึงโทษ ของกัญชาทุกมิติ” ตามความเหมาะสมของช่วงอายุ ช่วงวัย ตามการศึกษาที่เกี่ยวข้อง

อย่างไรก็ตาม จากการที่ได้นำเสนอความคิดนี้ไปก่อนหน้านี้ ก็มีความเห็นกลับมามากมาย ทั้งที่เห็นด้วยและไม่เห็นด้วย ผู้ไม่เห็นด้วยก็เกรงว่าจะกระทบถึงความเหมาะสม จึงต้องการให้ท่านที่ยังมีคำถาม ให้มาเรียนรู้ที่ รพ.เจ้าพระยาอภัยภูเบศร ที่ภูมิภูเบศร ซึ่งมีการทดลอง วิจัย สมุนไพรหลายชนิด และต่อยอดพัฒนากัญชาในทางการแพทย์

“อยากให้สังคมได้เรียนรู้ร่วมกัน ทั้งส่วนของภาคสาธารณสุขที่ใช้กัญชาเป็นสมุนไพรทางเลือก และขับเคลื่อนมิติของกฎหมาย ปกป้องกัญชาไทยให้สามารถใช้กับคนไทย พัฒนาเป็นสินค้าส่งออก สอดคล้องกันจากความต้องการ และจากการผลิต ไม่มากเกินไปทางการตลาด เป็นพืชเศรษฐกิจ ที่จะสร้างรายได้เข้าประเทศ” รมช.ศธ.กล่าว

รมช.ศธ. “ดร.กนกวรรณ วิลาวัลย์”

ภญ.ดร.สุภาภรณ์ ปิติพร หัวหน้ากลุ่มงานเภสัชกรรม รพ.เจ้าพระยาอภัยภูเบศร กล่าวรายงานถึงสถานการณ์การนำกัญชามาใช้ทางการแพทย์ว่า งานประชุมวิชาการครั้งนี้ แต่ละประเทศนำข้อมูลที่น่าสนใจมานำเสนอ อาทิ

  • ประเทศเวียดนาม นำเสนอ งานวิจัย “ว่านแร้งคอคำ กับการรักษาต่อมลูกหมากโต และเนื้องอกมดลูก” ซึ่งตรงกับภูมิปัญญาหมอยาพื้นบ้านของไทยเช่นกัน
  • ประเทศมาเลเซีย นำเสนอสมุนไพรพื้นบ้าน “ปลาไหลเผือก หรือ ตงกัต-อาลี หรือรู้จักทั่วไปในชื่อ โสมมาเลย์ ช่วยเพิ่มพลังและสุขภาพเพศชาย” จากการศึกษาพบว่าช่วยปรับสมดุลฮอร์โมนในเพศชายให้เพิ่มขึ้นได้ถึง 46.8% และยังเพิ่มความแข็งแกร่งและเพิ่มขนาดของกล้ามเนื้อได้ทั้งในเพศชายและเพศหญิง
  • ประเทศเมียนมา นำเสนอการรักษา “อัมพาตใบหน้า” ด้วยการแพทย์แผนเมียนมา ปัญจกรรม การฝังเข็มและการให้ยาสมุนไพรร่วมด้วย”
  • ประเทศลาว นำเสนอข้อมูลกัญชา ว่ามีการใช้กัญชาทางการแพทย์แผนลาวหลายโรค เช่น “ริดสีดวงทวาร รูมาตอยด์ มะเร็งกระดูก แต่ใช้ร่วมกับพืชสมุนไพรอื่น”

งานนี้ยังได้จัดนิทรรศการกัญชาทางการแพทย์ ที่สอนเรียนรู้ตั้งแต่สายพันธุ์ เทคนิคการปลูก เก็บเกี่ยว จนถึงการแปรรูปและการเก็บรักษา คัดเลือกสายพันธุ์ ที่ให้สารออกฤทธิ์ที่แตกต่างกัน ทั้งที่ให้สาร THC และ CBD เพื่อการใช้ในการรักษาเฉพาะโรค พร้อมร่วมมือกับภาคการศึกษา นำร่องกัญชาพาเรียนวิทยาศาสตร์ เพื่อสร้างการเรียนรู้ในเยาวชนอย่างครบมิติ ทั้งด้านคุณโทษ ชีววิทยาของต้นกัญชา หลักทางฟิสิกส์ และเคมีของกัญชา

“การรวมตัวแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ครั้งนี้ ถือเป็นการขับเคลื่อนทั้งองค์ความรู้ของกลุ่มประเทศอาเซียน เพื่อให้เกิดพลังที่ช่วยกันรักษาและพัฒนาองค์ความรู้จากภูมิปัญญาตะวันออก เพื่อประโยชน์ด้านสุขภาพและเป็นความหวังของมวลมนุษยชาติในอนาคต” ภญ.ดร.สุภาภรณ์ กล่าว

สาระน่ารู้เกี่ยวกับพืชสมุนไพรกัญชา

การแบ่งสายพันธุ์พืชสมุนไพรกัญชา สามารถแบ่งได้ตามลักษณะภูมิอากาศได้ 3 สายพันธุ์ ดังนี้

  • Sativa: ถิ่นกำเนิดในภูมิประเทศเขตร้อนชื้น ใกล้เส้นศูนย์สูตร 30 องศาเหนือ ถึง 30 องศาใต้ ลักษณะต้นสูงโปร่ง 150-250 ซม. ใบรีบเรียวมีจำนวนแฉกมาก ดอกยาวไม่แน่น
  • Indica: ถิ่นกำเนิดในภูมิประเทศหนาวเย็น ห่างจากเส้นศูนย์สูตร 30-50 องศาใต้ ลักษณะต้นเป็นพุ่ม สูง 100-150 ซม. ใบมีขนาดกว้างและใหญ่ จำนวนแฉกน้อยกว่า Sativa ดอกแน่น น้ำหนักมาก
  • Ruderalis: ถิ่นกำเนิดในภูมิประเทศที่หนาวเย็น และมีแสงสว่างเกือบตลอดทั้งวัน 50 องศาเหนือขึ้นไป และ 50 องศาใต้ลงมา ลักษณะต้นเล็กและเตี้ย ใบขนาดกว้างและเล็กออกดอกเร็ว

การคัดแยกเพศกัญชา (Sex of Cannabis Plant) สามารถแบ่งได้ 3 เพศ ดังนี้

  • ดอกเพศเมีย: ออกดอกบริเวณข้อต่อระหว่างก้านใบและลำต้น จะเกิดตุ้มดอกกลมๆ จะผลิตเส้นขาวๆคล้ายเส้นผมออกมาในลักษณะคล้ายตัววี
  • ดอกเพศผู้: สามารถสังเกตเพศผู้บริเวณก้านใบที่ติดกับลำต้น จะเริ่มสร้างตุ้มดอกกลมๆ ซึ่งจะแตกต่างจากขนสีขาวของเพศเมีย ลำต้นของเพศผู้จะมีลักษณะที่สูงกว่าเพศเมีย มีกิ่งที่ไม่สม่ำเสมอและมีใบที่น้อยกว่า
  • ต้นกะเทย: จะเป็นต้นเพศเมียที่สร้างเพศผู้ขึ้นมา ซึ่งหมายความว่าต้นที่เริ่มทำดอกจะมีขนสีขาวๆของเพศเมียงอกออกมาและจะสร้างดอกที่มีลักษณะกลมของเพศผู้ขึ้นมาทีหลัง กรณีนี้สามารถเกิดขึ้นได้ทุกระยะของการทำดอกถ้าหากว่าต้นนั้นได้รับความเครียด

อนึ่ง ในการประชุมครั้งนี้ มีผู้บริหาร ศธ. เข้าร่วม อาทิ นายศรีชัย พรประชาธรรม เลขาธิการ กศน., นายกวินเกียรติ นนธ์พละ รองเลขาธิการคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน, นายพิบูลย์ หัตถกิจโกศล ผู้ว่าราชการจังหวัดปราจีนบุรี, ภญ.ดร.สุภาภรณ์ ปิติพร หัวหน้ากลุ่มงานเภสัชกรรม รพ.เจ้าพระยาอภัยภูเบศร และประธานยุทธศาสตร์การแพทย์แผนไทยและสมุนไพร รพ.เจ้าพระยาอภัยภูเบศร ตลอดจนผู้บริหาร บุคลากร รพ.เจ้าพระยาอภัยภูเบศร นักเรียน นักศึกษา อาจารย์ จากโรงเรียนและมหาวิทยาลัยทั่วประเทศ เข้าร่วมงาน

  • อานนท์ วิชานนท์ / สรุป
  • กิตติกร แซ่หมู่ / ถ่ายภาพ
  • อธิชนม์ สลางสิงห์ / วีดิทัศน์

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s